Earth Hour: Bangladesh doet beter dan België

ik woon op derde verdiep; raam staat open

De aarde een uurtje rust gunnen. Dat is de ondertoon van menig bericht in de kranten van vandaag. Ook in Bangladesh. Maar eigenlijk doen ze hier mee ‘ van de moetens’. Dagelijks wordt hier de elektriciteit gerantsoeneerd. Zelfs op vrijdag, de wekelijkse rustdag in dit moslimland; tot grote verwondering van de Bengalen zelf.  Vanaf tien uur in de ochtend hebben we een uur stroom, het volgend uur niets. We zijn het dus al wat gewoon zonder elektriciteit te zitten: zeker 10 uur per dag en dat is zeker een pak beter dan de landen die aan Earth Hour meedoen. Ik weet wel: ik speel een beetje vals, want de mensen die het kunnen betalen laten hun generator brommen en die spuwt meestal stinkend zwarte rook de straat op.

DOHS Baridhara: rustig, open, veilig

Merkwaardig landje, waar elke dag wel wat nieuws te vertellen valt. Ik moet dus een selectie maken. En zoals beloofd: ik ben verhuisd. Een vaste stek voor de komende jaren zal een verdere ontdekking van Bangladesh bevorderen – en in mijn geval ook Azië omdat dat mijn werkterrein is. Enkele gebruiken heb ik gemakkelijk overgenomen, omdat ik ze al van vroeger kende: met de rechterhand eten, en in plaats van toiletpapier de sproeier gebruiken om je proper te spuiten. Maar als ik daarstraks na het winkelen terug thuiskwam, en in de garage de huiswachter op een matje tussen de auto’s zag zitten bidden, dan is het toch weer eventjes wennen. Eergisteren merkte ik dat in volle winkelstraatjes jute matten uitgerold werden zodat tussen de kraampjes door de mannen twee een twee konden neerzitten voor het middaggebed; meer dan honderd meter lang.

Van hieruit schrijf ik blogberichten

Vrijdag ben ik dus naar DOHS Baridhara verhuisd; een plaats die me door velen was aanbevolen want veilig, rustig, en betaalbaar. En dat klopt. Defence Officers Housing Services: een wijk gebouwd om oud-militairen te huisvesten, op een kwartiertje van de luchthaven. En de oud-militairen hebben hier ook een vorm van zelfbestuur, in hun parishad. Je vindt zelfs enkele verslagen van de wijkraad op internet. Deze wijk is ’s nachts enkel voor bewoners toegankelijk, er staat permanent politie bij de in- en uitgang van de wijk. Het verkeer is hier veel rustiger dan in ‘Man bijt hond’. Er is een buurtwinkeltje en een grote shopping mall aan de uitgang van de wijk, die bovendien ook een beetje apart ligt, maar

Geen zomeruur in Dhaka

Na een viertal weken ‘Brussel’ ben ik vanmorgen terug in Dhaka aangekomen. Tijdens de vlucht van Mumbai naar de Bengaalse hoofdstad heb ik nog eens kunnen genieten van de schitterende kleurenpracht bij zonsopgang. Een impressionist zou het eenvoudig kunnen schilderen: onderaan een donkere bijna zwarte lijn; net erboven een fel oranje lintje dat zachtjes overgaat naar een lichtblauwe strook, en bovenaan weer die donkere lijn. Op de tarmac in Dhaka lagen de temperaturen vanmorgen om negen uur dubbel zo hoog als in Mol.  Een zomeruur kennen ze hier niet (dus nu tot eind oktober  4 in plaats van 5 uur verschil). De zon is toch verzekerd, al hangt er een grijze lucht. Waarschijnlijk heeft dat ook met stof te maken. Het is hier al enige maanden erg droog en dat merk je. Hier bij GK, waar ik terug logeer tot ik een eigen stekje gevonden heb, ligt het stof flink op alles wat er vier weken terug bij de 40^ste verjaardag nog kraaknet uitzag. Ja, ik besef dat ge het hier niet proper kunt houden!

Mijn reis zelf is vlot verlopen, op een wachttijd van bijna vijf uur in Mumbai na. Maar dat gaf me de gelegenheid de ‘India Today’ te kopen en vooral te lezen. Enkele opvallende stukjes wil ik wel kwijt. Groot was mijn verwondering dat in het aprilnummer niet minder dan vier volle bladzijden gewijd zijn aan the Antwerp six. De invloed van de modeontwerpers uit de Scheldestad rijkt tot in India: ’De kleine stad Antwerpen schijnt in grote letters op de modelandkaart’. Ik maak me daar gewoonlijk niet druk over, maar deze keer een trotse glimlach niet onderdrukken. Niet dat de Indiers daar iets van gemerkt hebben!
Ander artikel dat ik zorgvuldig uit het magazine gescheurd heb, is de inbreng van Salman Rushdie tijdens een India Today colloquium.

Sociale bewegingen eisen inspraak

 Van 20 tot 24 februari stond sociale bescherming centraal op de agenda van 12 Aziatische partners van Wereldsolidariteit (WS), die in Dhaka in een workshop bijeenkwamen. Shiran (Sri Lanka), Leizyl en Robert(Filippijnen), Eduard (Indonesië), Rajamani, Gauri, Patil, Chetan en Felix (India), Kadir (Bangladesh), en Damodar en Meena (Nepal); uit verschillende hoeken van Azië kwamen 29 leiders van sociale bewegingen en vakbonden samen om ervaringen uit te wisselen en plannen te maken met de hulp van een gezamenlijk concept over sociale bewegingen.

Het gaat bij sociale bescherming om alle soorten maatregelen die genomen worden om te verhinderen dat mensen uitgesloten worden en in armoede terecht komen. De meest gekende maatregelen zijn systemen van sociale zekerheid, en premies voor de armste en meest kwetsbare groepen. Maar daarnaast hebben initiatieven om toegang te krijgen tot onderwijs, beroepsopleiding en microkredieten ook een niet te onderschatten effect. En werken aan sociale verandering op zich, zich aansluiten bij sociale bewegingen die mee helpen uw rechten te verdedigen: ziedaar al een belangrijke hefboom om uitsluiting te voorkomen.

Yunus steunt sociale bewegingen

De voorbije week was in menig opzicht hectisch: de viering van 40 jaar Gonoshasthaya Kendra – GK met duizenden aanwezigen, deelname aan de optocht in Dhaka n.a.v. International Language Day (de grootste jaarlijkse manifestatie in Bangladesh), de workshop die we met Wereldsolidariteit (WS) organiseerden rond sociale bescherming.

De freedom fighters worden geëerd
tijdens de plechtigheden.

Ontstaan tijdens de Liberation War is GK steeds een unieke pionier geweest van een integrale ontwikkeling van lokale gemeenschappen vanuit de zorg basisgezondheidszorg te verlenen aan de allerarmsten en kwetsbare groepen zoals ouderen, vrouwen en kinderen. Gezondheid is voor GK meer dan het goed functioneren van lichaam en geest. Sociale en economische factoren spelen een belangrijke rol. Daarom zet GK ook in op onderwijs, jobcreatie, landbouw, en gezonde voeding. GK bracht heel wat vernieuwing met verregaande gevolgen voor de samenleving. Meest frappant is de consequente promotie van de rol van de vrouw, vooral uit arme gezinnen.

GK als bruggenbouwer

De laatste dagen kon je voelen en vooral zien dat er iets speciaals op til is. Elke dag begint met zogenaamd ‘agricultural work’: werken in de tuin. Maar de laatste dagen was het vooral opkuisen en schoonmaken, snoeien en kleurrijke bloemen planten. En als ik zeg dat de dag zo begint, dan is dat letterlijk te nemen. Want om 6.30 uur zijn we met minimaal vijftig in de weer om alles netjes te houden. De schilders zijn weg, de schrijnwerkers en andere ambachtslui ook. Gisterenavond tot in de late uurtjes kwamen de studenten die op de campus wonen alle vergaderlokalen kuisen en op orde zetten. In de eetzaal kregen de stoelen een passend kleedje. Kalpna, die verantwoordelijk is voor de logies, komt fier aanwijzen dat er nieuwe lakens zijn gemaakt voor de bedden. Vanmorgen werd nog een nieuwe trap getimmerd voor het podium in de grote zaal en als ik vandaag laat vanuit Dhaka terug (thuis) kwam, dan blijkt alles onder controle te zijn. Laat het volk maar komen. Vanaf morgen tot en met maandag worden telkens minimaal duizend gasten verwacht om deel te nemen aan de viering naar aanleiding van het veertigjarig bestaan van GK.

Grondtekeningen worden herschilderd

En de internationale gasten kwamen de laatste dagen al binnengedruppeld. David werkt in Mexico al ruim dertig jaar in de community based health care, met speciale aandacht voor mensen met een lichamelijke beperking. En zo voelen ze zich verwant met GK:

Een stuk zeep voor 16 eurocent

Met de riksha door district Lalmatia

De eerste week is voorbij gevlogen. Ik zit hoog en droog tijdelijk gehuisvest in een kamerke op het vijfde verdiep van het vormingscentrum van GK. Zeer rustig gelegen, zo'n dertig km buiten de stad. Maar hier reken je niet in afstand maar in tijd. Toen we eergisterenavond bij Maya, de voorzitster van GK, op bezoek gingen, kostte ons dat tweeëneenhalf uur rijden voor amper veertig km. Ja, qua verkeer is Dhaka een verschrikking. Deze stad behoort niet voor niets tot de 10 slechtste steden om te wonen. Daarom vermijden we naar het centrum van de stad te gaan want dat is helemaal niet te doen. En als we gaan, proberen we zoveel mogelijk zaken te combineren.

Donderdag hebben we een eerste verkennende tocht gemaakt in de stad op zoek naar een geschikte woonplaats. Dat is niet eenvoudig. De prijzen zijn vrij hoog en een klein appartement is niet te vinden; alles is vrij ruim ingemeten. Bovendien is het geraadzaam een woonst te nemen met generator (om de stroompannes op te vangen die er vanaf april meer zulen komen) en met airco (want vanaf juni stijgt het kwik boven veertig graden). Sohrab en Tarique, twee van mijn bekenden die in deze omgeving wonen en werken, kijken alvast mee uit. Volgende week gaan we terug een kijkje nemen.

Vrijdag was het hier zondag. In een moslimland als Bangladesh is dat normaal.

Loslaten

Zondag 29 januari jl. werd ik door onze parochie in de bloemekes gezet. Een woord van dank voor het vele werk in de parochie was de hoofdtoon. Mijn dank om alle gekregen kansen is er niet minder om. Het was bij wijlen een emotioneel moment van afscheid. Ik heb de gelegenheid genomen te vertellen, waarom ik deze stap gezet heb. Want, toegegeven, dit is niet gewoon; dit is geen voor de hand liggende stap; zeker niet voor iemand die er al meer dan drievierde van zijn beroepsloopbaan heeft opzitten. Ik beschouw deze stap dus ook als een sluitstuk op mijn professionele carrière. In mijn loopbaan hebben volgende elementen steeds voorop gestaan: solidariteit stimuleren en organiseren; samen werken aan rechtvaardigheid; beweging maken via ondersteuning en versterking van zelfredzame groepen. Ik noem mezelf een gelukzak, omdat ik gedurende een kleine veertig jaar dit soort werk heb mogen verrichten. Maar ik moet ook bekennen dat ik hier de gelegenheid neem om een steeds aanwezige, in stilte gekoesterde droom in vervulling te laten gaan: werken in de derde wereld, in het zuiden. Een droom die voor mijn naaste omgeving niet echt onbekend was.

Door de jaren heen heb ik bij mezelf vastgesteld dat de wereld meer is dan iets wat buiten mezelf ligt en dat ik wil ontdekken; meer dan iets wat aantrekt omdat het vreemd, exotisch, of gewoon anders is. Ik heb gaandeweg geleerd dat ik me bij vreemde mensen, in vreemde

culturen en ja, ook wel een beetje bij andere religies ook thuis kan en mag voelen. Wat er in de wijde wereld gebeurt, trekt me aan. Sommigen noemen dat ‘roeping’.